“Kijk nou even naar wat ik kan!” “Ga je dadelijk met me mee buiten spelen?” “Ik weet niet wat ik moet doen!” “Nee, lego vind ik niet leuk. Puzzelen ook niet. Kleuren? Geen zin in!” “Er is niemand buiten om mee te spelen.” “Wanneer mag ik tv kijken?”

Is het herkenbaar? Je zit net even vijf minuten op de bank om even wat te lezen en je kind vraagt alweer om aandacht. Of je probeert in de middag even wat af te maken op de laptop, en dan kruipt je kind alweer bij je op schoot of het gaat naast je zitten met zijn tablet.

Hoe komt dat?
Dit gedrag kan verschillende oorzaken hebben. Het kan bijvoorbeeld aan je temperament liggen. De ene persoon gaat nu eenmaal sneller op zoek naar prikkels van buitenaf dan de ander en gaat zo dus op zoek naar anderen. Het zou ook kunnen dat je zelf veel aandacht besteedt aan spelen met je kind, en dat het hieraan gewend is geraakt. Sommige kinderen hebben ook nooit geleerd om te spelen met speelgoed. Ze hebben wel veel speelgoed, maar ze weten niet wat ze ermee moeten doen. Ze zien het uit zichzelf niet of ze gaan niet zo snel op onderzoek uit. Bij kinderen met een verleden van verwaarlozing komt dit bijvoorbeeld nogal eens voor. Omdat ze in het verleden niet gestimuleerd werden weten ze niet hoe ze dit nu moeten doen. Bij kinderen met hechtingsproblematiek kan ook meespelen dat ze zich onveilig voelen om de wereld te verkennen. Daarom blijven ze steeds hetzelfde vertrouwde doen, al is dit bijvoorbeeld alleen maar tv kijken. Of je kind maakt teveel gebruik van beeldschermen. Momenten van verveling zijn er zo niet meer bij en je kind raakt op die manier gewend aan continu geëntertaind worden.

Hoe kun je je kind helpen?
Soms moet je kind op gang worden geholpen. Een collega-pleegmoeder vertelde ooit dat ze er pas toen ze met griep in bed lag achter kwam dat haar pleegzoon zich eigenlijk helemaal niet zo goed zelf kan vermaken als ze altijd had gedacht. Maar ze dacht dat dit ook wel een klein beetje kwam omdat ze nu de energie niet had om met hem te spelen. Ik vroeg haar of ze normaal gesproken dan de hele middag met haar pleegzoon speelde. Ik zou daar echt geen tijd voor of zin in hebben, vertelde ik haar. Maar ze antwoordde mij dat ze dat zelf ook niet deed. Ze speelde even met hem, ze pakte wat speelgoed uit de kast en ging ermee spelen samen met hem. En na een minuutje of tien ging ze zelf iets anders doen en ging hij nog lang verder met spelen. Zij deed dus instinctief al het juiste, wat ik nog nooit ontdekt had. ‘Wow’, dacht ik. ‘Dat zou ik zelf ook eens moeten proberen!’ En ja hoor, het werkte wel. Niet voor uren, maar toch wel voor een tijdje.

Je kind zich gewoon laten vervelen kan soms werken. Verveling stimuleert de creativiteit van kinderen. Ze gaan zo vanzelf op zoek naar iets. En zorg ervoor dat je kind de saaie momenten niet teveel opvult met beeldschermen, dan leert het zichzelf niet vermaken. Ik heb ooit de maatregel getroffen dat mijn pleegkind een week geen gebruik mocht maken van enig beeldscherm. Hij ging dingen doen die ik nooit voor mogelijk heb gehouden. Hij ging zelf opruimen, lezen, koken en kleren naaien.

Ook kun je beginnen met een vast moment dat je kind zelf moet spelen. Begin kort, bijvoorbeeld met tien minuten of een kwartiertje en bouw dit langzaam op. Op den duur kun je er dan een gewoonte van maken om je kind iedere dag bijvoorbeeld twee uur (of wat je zelf wenselijk vindt) zelfstandig te laten spelen.

En geef zelf het goede voorbeeld. Als je in je vrije tijd zelf voortdurend doelloos met een beeldscherm bezig bent dan moet je er niet gek van opkijken dat je kind dit van je overneemt. Als je daarentegen bezig bent met allerlei klussen in huis en verder af en toe een boek leest of aan je hobby werkt, dan neemt je kind dit weer van je over. Je kind ziet zo dat je zelf steeds op zoek gaat naar iets om te doen.

Soms heeft je kind je nabijheid ook nodig. Blijf dan in de buurt en help je kind als het dat nodig heeft. Doe echter wel je eigen dingen tussendoor. Af en toe spelen met je kind is goed voor de relatie, maar je kind moet ook leren dat het niet voortdurend je tijd kan claimen. Leg je kind daarom gerust uit dat je nu even bezig bent met…, maar dat je over een half uurtje wel even kunt kijken of samen een spelletje kunt doen.

Als je vermoedt dat het niet alleen kunnen spelen verband houdt met trauma of hechtingsproblematiek, investeer dan in een goede relatie met je kind en zorg ervoor dat het zich veilig voelt. Je kind is dan sneller geneigd om de wereld te gaan verkennen. Neem dan je kind in het begin aan de hand, en laat het steeds meer dingen zelf doen.