Job (11) besteedt behoorlijk wat tijd aan WhatsApp, spelletjes, filmpjes en tv kijken. Zijn moeder vindt het maar niks en wil dat hij ook eens wat anders doet. Maar het is heel moeilijk om hem zover te krijgen dat hij eens gaat spelen met zijn speelgoed of buiten gaat spelen. Hij vertelt zijn moeder dat hij eigenlijk niet zo goed weet wat hij anders moet doen. Zijn vrienden van school wonen ver weg dus hij kan helemaal niet vaak met ze spelen na school. Door met ze te WhatsAppen heeft hij tenminste nog een beetje contact met ze. En in zijn straat wonen bijna geen kinderen van zijn leeftijd. En zijn speelgoed vindt hij stom en kinderachtig.

Misschien wel de grootste uitdaging van deze tijd: hoe om te gaan met social media beeldschermgebruik bij kinderen. Bij de meeste opvoedvragen kun je immers afkijken van je ouders hoe zij hiermee omgingen. Ik put vaak uit mijn ervaringen uit mijn eigen kindertijd en kijk waar dit kan naar de grenzen die mijn ouders vroeger stelden. Als het voor mij werkte werkt het misschien ook wel voor mijn kind. Maar bij al die beeldschermen en social media die we tegenwoordig hebben kan dit niet. Wij hadden vroeger alleen tv. En ik had als kind helemaal niet het geduld om tv te kijken dus dat half uur per week dat ik dit wel deed hoefden mijn ouders mij helemaal niet te begrenzen. En mijn eerste computer kreeg ik pas op mijn 18^e. Maar tegenwoordig worden we doodgegooid met digitalisering. Hoe ga je daarmee om als ouder? Ik geef vijf tips.

1. Relativeer
Het is goed en zelfs noodzakelijk om je kind te begrenzen, maar soms hoor ik ouders klagen dat hun tienjarige geen genoegen neemt met een half uur beeldscherm per dag. Dat begrijp ik wel. Veel ouders redeneren dat zij zelf als kind ook geen beeldschermen nodig hadden. Dat kan in de jaren tachtig wel zo zijn geweest, maar we leven nu in een wereld waarin alles digitaal is. Ook wij volwassenen doen niet anders. Veel volwassenen zitten acht uur lang per dag achter een beeldscherm en daarnaast doen wij ook in onze vrije tijd nog veel met onze smartphone of tablet. Ook je kind moet sommige dingen digitaal afhandelen. En al speelt dit vaak pas echt een rol als ze op de middelbare school zitten, het begint allemaal al op de basisschool. Huiswerk oefenen, huiswerk opzoeken, contact hebben met klasgenootjes, het gaat vaak allemaal digitaal. Natuurlijk kan je kind niet alles doen wat hij wil in een half uur tijd. Je kind beeldschermvrij opvoeden is in deze tijd echt een illusie.

2. Geef zelf het goede voorbeeld
Soms werk je thuis nog aan een klus of neem je je kind eens mee naar je werk. Je kind ziet je dan uren achter elkaar achter je laptop zitten. Jij weet dat het voor werk is, maar je kind weet niet wat je allemaal aan het doen bent. Sta er dus bij stil dat dit er voor je kind allemaal heel anders uitziet. Voor je kind ziet het er allemaal uit alsof je met iets leuks bezig bent. En waarom mag jij wel de hele tijd op de laptop en hij maar heel eventjes? Soms kan het dus niet anders, leg je kind dan uit wat je doet. Maar let ook op je eigen gedrag tussen de noodzakelijke digitale activiteiten door. Als je met je kind in de speeltuin bent, speel je dan met je kind, of ben je dan Facebook aan het checken? Zit jij de hele middag op de bank met je tablet? Als je met je kind in de trein zit, praat je dan met hem of zit je te WhatsAppen? Als je zelf voortdurend op een beeldscherm zit, dan is het dus niet vreemd dat je kind dit ook wil. En laat je kind zien dat je ook analoge hobby’s hebt. Laat je kind zien dat je ook houdt van koken, dansen, sporten, fotograferen, tekenen of lezen. Dan zal je kind veel sneller geneigd zijn dit soort activiteiten van je over te nemen.

3. Hanteer beeldschermtijden
Zoals ik al zei: beeldschermtijd begrenzen is een must. Hierbij geldt: hoe jonger een kind is, des te minder tijd heeft hij nodig. Een dreumes van 1 jaar hoeft echt nog geen spelletjes te doen op de tablet, daar is hij nog veel te jong voor en het kan schadelijk zijn voor zijn ogen en zithouding. Maar een vierjarige kan best een half uurtje per dag op een scherm en een puber kan niet zonder.

Ieder kind is anders. Wat goed is voor het ene kind werkt minder goed voor het andere, maar er zijn wel richtlijnen voor als je echt geen idee hebt. Een veel gehanteerde richtlijn is de volgende:

• tot 2 jaar: 5 minuten per dag samen tv-kijken en een paar keer per week samen surfen;
• 2 – 4 jaar: 5 à 10 minuten per keer, tot maximaal 30 minuten per dag;
• 4 – 6 jaar: 10 à 15 minuten per keer, tot maximaal 1 uur per dag;
• 6 – 8 jaar: maximaal 1 uur per dag, verdeeld over periodes van maximaal 30 minuten;
• 8 – 10 jaar: maximaal 1 à 1½ uur beeldschermtijd per dag;
• 10 – 12 jaar: maximaal 2 uur beeldschermtijd per dag;
• 12 jaar en ouder: maximaal 3 uur beeldschermtijd per dag[1].

De Wereldgezondheidsorganisatie heeft een nieuwe richtlijn opgesteld over beeldschermtijd, waarin staat dat kinderen onder de 5 jaar niet meer dan één uur per dag naar een scherm zouden moeten kijken. Voor kinderen onder de 1 jaar wordt het kijken naar een beeldscherm helemaal afgeraden[2].

Hou verder ook rekening met de situatie en met je kind. Als mijn kind ziek thuis is mag ze van mij de hele dag tv kijken, wat moet ze anders? (Een boekje lezen natuurlijk, maar dit is niet het goede moment om een andere gewoonte te stimuleren.) En ook vind ik het prima dat ik in alle rust kan koken terwijl zij voor de tv zit. Vaak wordt gezegd dat we een tv nooit als oppas moeten gebruiken. Mee eens, maar wat is erop tegen om de beeldschermtijd in te zetten op het moment dat jij het even druk hebt? En zoekt je kind daarnaast voldoende beweging en sociale contacten op en gebruikt het beeldschermen alleen om de tijd daartussen te overbruggen? Dan is er misschien niet zoveel aan de hand.

4. Kijk met je kind mee naar wat het doet
Minstens zo belangrijk is het om met je kind mee te kijken naar wat het nu allemaal doet. Doet het educatieve spelletjes of krijgt het juist veel geweld en occulte zaken mee? Is het kind interactief bezig of neemt het juist passief prikkels in zich op? Kan het kind chatten met andere mensen? Is er controle op met wie het chat? Kijk ook regelmatig even mee met je kind. Het is nog goed voor de verbinding ook als je kind merkt dat je begrijpt hoe zijn spelletjes werken.

5. Stimuleer andere activiteiten
Zorg er daarnaast voor dat je kind genoeg beweging krijgt en genoeg speelt met andere kinderen. Zoals al gezegd maakt het verschil of je kind van nature al veel speelt met anderen en de schermen tussendoor als opvulling gebruikt, of dat het school en andere verplichtingen ziet als hinderlijke onderbreking van zijn online tijd. Zeker als je kind van het laatste type is kan het goed zijn om je kind te helpen spelen met andere dingen. Sommige kinderen gaan sneller met speelgoed spelen als je ze even op weg helpt. Speel even tien minuten met ze, en laat ze dan alleen. Ook kan het goed zijn om je kind op een sport of een ander clubje te doen. Of misschien worden er wel naschoolse activiteiten georganiseerd op school. Heeft je kind geen kinderen in de buurt? Kijk dan of je je kind op een andere manier in contact kunt brengen met andere kinderen. En natuurlijk geldt ook hier: geef zelf het goede voorbeeld. Als je kind ziet dat jij zelf ook een heleboel analoge activiteiten doet dan is je kind veel sneller geneigd dit van je over te nemen.

[1]https://www.mediaopvoeding.nl/vragen/_/vraag/hoe-lang-mogen-kinderen-computeren-en-tv-kijken/
[2]https://stichtingopvoeden.nl/nieuws/who-richtlijn/