Oh wat is Lily (11) boos! Ze moet ineens voortaan haar eigen lunch klaarmaken, en vroeger hoefde ze dat nooit. Daar heeft ze toch helemaal geen tijd voor! Ze moet al zoveel, en ze moet nog huiswerk maken, en als ze terug uit school komt is ze moe. Wat gemeen van haar moeder dat zij haar lunch niet meer maakt.

Natuurlijk is het belangrijk om consequent te zijn voor je kind. Zeker een kind met trauma of hechtingsproblematiek heeft structuur en voorspelbaarheid nodig. Maar soms kan het nodig zijn om van de regels af te wijken, of om nieuwe regels in te voeren. Daar kunnen verschillende redenen voor zijn. Er verandert iets in de situatie thuis of op school. Je kind wordt ouder en moet meer verantwoordelijkheden leren dragen. Je ontdekt dat je kind met een bepaalde vrijheid niet om kan gaan en besluit privileges terug te schroeven. Of je merkt dat iets wat je probeerde simpelweg niet werkt.

Maar ga er maar aan staan. Je kind zal niet dankbaar de nieuwe grens accepteren. Nee hoor, reken maar op een hevig protest. Hoe doe je dit dan?

Bereid je kind goed voor
Kinderen willen weten waar ze aan toe zijn, dan is de kans dat ze gaan meewerken een stuk groter. Gooi de nieuwe regel dus niet plompverloren voor de voeten van je kind, maar vertel dat je een verandering nodig hebt. Vertel je kind dat het vanaf morgen… vanaf volgende week… vanaf komend schooljaar… voortaan zijn eigen brood moet smeren, minder tv mag kijken, even een paar weken niet meer alleen op straat mag spelen… In de meeste gevallen komt het niet op een dag wanneer je begint met de nieuwe regel, maar gaat het er vooral om dat het gebeurt. Misschien wordt je kind boos, misschien raakt het in paniek. Die emoties mogen er zijn, dus geef je kind die ruimte en benoem ze.

Leg uit waarom je de nieuwe regel wil doorvoeren
Minstens zo belangrijk is dat je kind weet waarom je dit wil doen. Leg dit ook duidelijk uit. Vertel bijvoorbeeld dat je hebt gemerkt dat je kind zo druk wordt van teveel snoepen en daarom wil uitproberen of dit werkt. Of je zegt dat het straks op de middelbare school ook zelf zijn eigen spullen in moet pakken, en dat je graag wil dat je kind er alvast aan went. Of zeg dat het deze week even geen tv meer mag kijken in de avond maar wat eerder naar bed gaat, omdat het in de vakantie vorige week veel te laat in bed lag en je merkt dat hij het hierdoor moeilijker vindt om zijn impulsen te beheersen.

De nieuwe regel is geen straf
Maak dit goed duidelijk. Straf geven (of zelfs maar de suggestie van straf) werkt alleen maar averechts bij getraumatiseerde kinderen. Toen ik merkte dat mijn kind zich steeds vervelender begon te gedragen in de zomervakantie, heb ik besloten haar niet meer op te laten blijven. Hoewel ik het verband tussen haar vervelende gedrag en de nieuwe regel duidelijk heb benoemd heb ik haar ook duidelijk gemaakt dat het geen straf was voor haar gedrag. Nee, ik kon merken dat ze het door het lange opblijven en het gebrek aan structuur en ritme steeds moeilijker vond haar gedrag onder controle te houden, en dat ik haar op die manier wilde helpen. Ik begreep dat het niet leuk was voor haar, maar het was wel nodig en uiteindelijk werd ze er veel gelukkiger van en accepteerde ze de nieuwe regel volledig.

Handhaaf je nieuwe regel
Je kind gaat in het begin misschien wel flink bokken en protesteren. Als hij iets kan weigeren te doen of dwars kan liggen dan zal hij dit waarschijnlijk niet nalaten. Maar juist dan is het nodig om voet bij stuk te houden. Laat je kind weten dat je begrijpt dat het niet leuk is, geef deze emoties de ruimte en leg nog eens uit waarom je deze regel belangrijk vindt. Maar laat je kind wel de consequenties ondervinden van niet meewerken en blijf bij je standpunt dat het echt nodig is.

Heb geduld
Een nieuwe gewoonte aanleren kost tijd. Voor de een gaat dit sneller dan voor de ander, maar maak het jezelf niet te moeilijk door na twee of drie dagen steeds bozer en ongeduldiger te reageren als je kind nog steeds niet wil meewerken, want dan duurt het alleen maar langer. Mijn ervaring is dat het best twee tot drie weken kan duren voordat mijn kind een nieuwe regel geaccepteerd heeft en misschien hebben sommige kinderen nog wel meer tijd nodig. Er zijn fouten die ik in het verleden vaak maakte en waartoe ik me nog steeds af en toe laat verleiden. Ik werd te snel boos omdat mijn kind niet luisterde, maar het was in feite mijn ego waar ik last van had, want waarom protesteert ze bij mij zo hard en durft ze niet tegen de juf op school in te gaan? Ik ging dreigen met negatieve consequenties omdat ik dacht dat ik dan streng voor haar was. Maar dit werkte averechts, want ja, feitelijk gaf ik haar straf. Of ik dacht juist na drie dagen: laat maar, dit werkt duidelijk ook niet. En dan gaf ik het weer op. Dus blijf rustig, heb geduld en hou vol.