Dit is het eerste artikel in de serie Tien stellingen over het christelijk geloof. Iedere derde vrijdag van de maand verschijnt een artikel uit de serie. Omdat ik denk dat veel mensen niets van het christendom willen weten omdat ze ofwel niet weten wat het precies inhoudt, ofwel omdat ze negatieve ervaringen hebben opgedaan, wil ik aan de hand van de Bijbel uitleggen hoe mooi het geloof kan zijn.

De volgende onderwerpen komen aan bod:
– Als er een God was dan zou er geen ellende zijn
– Als christen moet je iedere week naar de kerk
– Christenen moeten zich aan allerlei regeltjes houden
– Je komt in de hemel als je een goed mens bent geweest
– Mensen die heel streng in de leer zijn, zijn heel gelovig
– Geloof en wetenschap spreken elkaar tegen
– Alle geloven zijn eigenlijk hetzelfde
– De Bijbel is tegenstrijdig en onbetrouwbaar
– Christenen denken dat ze beter zijn dan anderen
– God bestaat niet

Vandaag komt aan bod de stelling Als er een God was dan zou er geen ellende zijn.

De oorzaak van het lijden in de wereld
De stelling van deze week is een veelgehoorde stelling, maar zo eenvoudig ligt het natuurlijk niet. Het christelijke antwoord op de vraag wat de oorzaak is van alle ellende op de aarde is de zondeval. In Genesis 1 en 2 lezen we hoe goed de schepping was zoals God deze gemaakt heeft. Maar al snel ging het mis. Hoewel God de mens verboden heeft om te eten van de boom van de kennis van goed en kwaad (Genesis 2:16-17) lieten Adam en Eva zich verleiden door de slang om ervan te eten en zo als goden te zullen zijn (Genesis 3:1-7). Het is dus in principe nooit Gods bedoeling geweest om ellende en lijden in ons leven toe te laten, maar het is het gevolg van onze eigen keuze om satan – de tegenstander – te volgen boven God. Is het dan wel eerlijk om God de schuld te geven van alle ellende in de wereld? Hij heeft ons niet verleid, integendeel, God heeft ons juist gewaarschuwd dat wij door het eten van de boom onherroepelijk zullen sterven (Genesis 2:17). Het was de tegenstander die ons wilde laten geloven dat we helemaal niet zouden sterven (Genesis 3:4). Op het eerste gezicht lijkt hij gelijk te hebben, want Adam en Eva vielen niet meteen dood neer toen ze aten van de vrucht. En inmiddels gebeuren er zoveel goede en slechte dingen in een mensenleven dat helemaal niet duidelijk is wat de oorzaak is van onze ellende. Soms lijkt het slechte mensen voorspoedig te gaan en goede mensen niet. Maar uiteindelijk had God toch gelijk, wij zullen allen een fysieke dood sterven, al weten we nog niet wanneer en door welke oorzaak dit zal zijn.

Roepen we onze ellende over onszelf af?
Zo ongenuanceerd ligt het niet. Gedrag heeft consequenties (Numeri 32:23) en je oogst wat je zaait (Galaten 6:7), maar het zou vreselijk hard en ongevoelig zijn om te beweren dat iedereen die met armoede, ziekte en overlijden te maken krijgt dit aan zichzelf te danken heeft. En het is ook niet waar. Het boek Job maakt duidelijk hoe pijnlijk het is voor Job om een stroom van oordelen en verwijten van zijn vrienden te moeten incasseren (Job 4-5, 8, 11, etc.) in plaats van de steun die hij zo hard nodig heeft nu hij zoveel tegenslagen te verduren krijgt. En deze oordelen zijn ook ongefundeerd. Jobs vrienden hebben geen idee of hij werkelijk zoveel zonden heeft begaan, maar ze gaan ervan uit dat dit wel het geval moet zijn, want in hun beperkte wereldvisie kan dat niet anders omdat God hem anders niet zo zou straffen. Maar de ellende die wij tegenkomen is geen straf van God. Het is de consequentie van het leven in een gebroken wereld. Iedereen ervaart de gevolgen hiervan, ongeacht hoe goed of hoe slecht wij leven. Dit maakt God ook duidelijk in zijn antwoord aan Job (Job 38-40:2 en 40:6-41). God gaat helemaal niet in op de vraag waarom Job lijden moet, hij maakt duidelijk dat er zoveel is van de wereld wat wij niet begrijpen kunnen, dat wij ook niet kunnen begrijpen waarom er zoveel pijn is op de wereld.

Niemand wordt gevrijwaard van het lijden, hoe goed we ook proberen te leven. De enige persoon zonder zonde is Jezus Christus, en Hij heeft toch ook veel geleden in Zijn leven op aarde. Dus sta niemand toe je te vertellen dat je alle ellende in je leven over jezelf hebt afgeroepen, want dat weten deze mensen gewoonweg niet, jij zelf overigens ook niet. Anderzijds is het wel degelijk zo dat je eigen gedrag negatieve consequenties kunnen opleveren, vergis je daar niet in. Je oogst wat je zaait, maar niet alles wat je oogst heb je zelf gezaaid. Als je je geld verbrast kun je in armoede terechtkomen, maar veel mensen die in armoede leven hebben dit niet aan zichzelf te danken. Als je ongezond leeft kun je ziek worden, maar niet iedereen die ziek wordt is hier zelf schuld aan. Als je je echtgenoot slecht behandelt kan hij je verlaten, maar niet iedereen die verlaten wordt heeft dit zelf veroorzaakt. Wat moet je hier nu mee? Maak het niet te moeilijk voor jezelf en anderen. Leef zoals de Bijbel je vertelt wat goed voor je is, behoud je gezond verstand, maar accepteer lijden in het leven als iets wat nu eenmaal in deze gebroken wereld aanwezig is. Help je naasten op het goede pad te blijven, maar veroordeel hun keuzes niet. Wees mild voor jezelf en voor anderen en neem je voor volgende keer een andere keuze te maken.

Waarom laat God deze ellende dan toch toe?
Ja, dat is een goede vraag, nietwaar? Want God is toch Almachtig en Goed tegelijk? Dat gaat toch niet samen met lijden? En waarom heeft Hij dan überhaupt die boom van de kennis van goed en kwaad in de tuin van Eden gezet? Op die laatste vraag kan ik geen goed antwoord geven. Want hij staat daar natuurlijk verleidelijk en maakt nieuwsgierig. Als God deze boom had weggelaten waren Adam en Eva nooit in de verleiding gekomen om ervan te eten en waren wij niet in zonde vervallen. Denk ik. Maar God heeft ons ook een vrije wil gegeven. Hij wil dat wij uit vrije wil van Hem houden en Zijn wil doen. Anders had Hij wel robots van ons gemaakt. Maar ik heb ook liever met een echt mens te maken dan met een robot. Hij ook. Zo kunnen wij ook de verkeerde keuzes maken, al is dit tot verdriet van God.

Bovendien, Almachtig als God ook is, Hij zal niets doen wat tegen Zijn goede karakter ingaat. Zo zal God bijvoorbeeld niet liegen. Hij zal geen zonden verdragen, en Hij zal ook niet de vrije wil van mensen beperken. Het is in die zin dan ook oneerlijk om God de schuld te geven van al ons lijden. Dit komt namelijk, zoals we al zagen, door satan en door onze eigen schuld. Niet dat onze eigen zonden onszelf altijd persoonlijk raken, maar dat alle zonden gezamenlijk alle mensen in meerdere of mindere mate zullen raken. Net zo oneerlijk is het als je kind jou de schuld geeft van een onvoldoende op school omdat je niet hebt geholpen met zijn huiswerk, terwijl je kind zelf de hele week heeft zitten gamen.

Hoezeer we ook kunnen lijden onder de tegenspoed die ons ten deel valt, God keert deze wel ten goede. Dit is nog een reden waarom God soms niet ingrijpt. Door tegenslagen krijgen wij de kans om geestelijk te groeien en op God te vertrouwen. We kunnen op zo’n moment niet anders dan onze armen uitstrekken naar God voor hulp. Of, nou ja, sommige mensen kiezen in dat geval om niet te geloven in God en proberen het op eigen kracht te doen. Al was het lijden in het leven niet Gods oorspronkelijke plan, we leven nu eenmaal in een gebroken wereld, waar wij geestelijke groei en volwassenheid in het geloof nodig hebben om ons te kunnen handhaven in deze gebroken wereld. En zo keert God het lijden ten goede.

Ik meen ook te signaleren dat mensen zich juist in de hedendaagse westerse wereld bedienen van de stelling dat als God echt was Hij al het lijden wel zou wegnemen. Wij leven in een meer comfortabele wereld dan ooit tevoren waarin alle ongemak wordt weggenomen. Wij denken dat het leven maakbaar is. En als wij dan vervolgens worden geconfronteerd met lijden dan kunnen wij daar niet mee omgaan. Dan worden we cynisch en verliezen we alle hoop. Voor God is dan geen plaats meer. En we zijn ook individualistisch. Mensen in onze samenleving die het minder hebben getroffen worden vaak aan hun lot overgelaten. Ze hebben niet hard genoeg gewerkt voor hun eigen geluk en moeten nu maar op de blaren zitten. Maar dit is niet hoe God werkt. Hij wil deze mensen graag helpen, maar kiest ervoor om dit via ons te doen. Wij kunnen anderen helpen hun leed te verzachten. Mensen kunnen het niet alleen, wij zijn gemaakt om relaties aan te gaan met anderen. We zijn afhankelijk van elkaar en moeten elkaar juist ondersteunen in plaats van veroordelen. En zo grijpt God in.