Brian (6) is al weken niet te genieten. Hij wordt overal boos om, heeft een grote mond, smijt met spullen en valt steeds de kat aan. Zijn moeder heeft tegen hem gezegd dat hij in de speelgoedgids mag aankruisen wat hij graag wil hebben, en hij heeft zo’n beetje alles aangekruist. Hij eist dat hij bepaalde cadeaus krijgt. Als de inhoud van zijn schoen hem niet bevalt vliegt deze door de kamer. Maar de schoen zetten in de supermarkt durft hij dan weer niet.  

Wat een ellende. Brian is niet de enige. Voor veel kinderen is sinterklaas een spannende en ook een heel stressvolle tijd. Voor getraumatiseerde kinderen die hun stressniveau niet kunnen reguleren is het allemaal nog veel erger. De spanning van het wel of niet krijgen van een bepaald cadeau, het onder tijdsdruk moeten maken van een surprise, de overvolle winkels, de intocht van sinterklaas, het zijn allemaal extra prikkels, die voor een kind al snel teveel kunnen zijn.

Ook mijn allereerste pakjesavond jaren geleden was een ramp. Mijn pleegmeisje kon de stress allemaal niet aan. En ik had nog geen kaas gegeten van de manier waarop het brein van getraumatiseerde kinderen werkt. Dus ook zij kreeg weer een enorme terugval in haar gedrag. Ze werd overal boos om en kon deze boosheid nauwelijks reguleren. Ze geloofde nog in sinterklaas, dat maakt het allemaal nog lastiger. Tijdens pakjesavond (of middag in ons geval) graaide ze de cadeaus uit de zak, rukte het papier eraf en ging meteen door naar het volgende pakje. Ze kon niet wachten totdat ik thee had gezet en de gevulde speculaas had aangesneden. Vanuit mijn eigen herinneringen aan pakjesavond als kind vond ik dit altijd zo gezellig. Ik werd boos omdat ze geen geduld had. Ze kon niet even wachten met het volgende pakje als ik aan de beurt was om een cadeau uit te pakken. Al snel vlogen de pakjes door de woonkamer. Weg gezellige middag waar ik zo mijn best voor had gedaan en zo naar uit had gekeken. Verdrietig vertelde ik haar nog dezelfde middag hoe de vork werkelijk in de steel zat en dat ik degene was die deze cadeautjes had gekocht.

Dat was achteraf gezien natuurlijk niet aardig van mij. Ik reageerde op haar vanuit mijn eigen gekwetstheid, terwijl ik me van tevoren had voorgenomen om pas over een maand, als de sint allang weer vergeten is, te vertellen hoe het werkelijk zit. Achteraf begrijp ik dat ik veel dingen niet handig had aangepakt die allereerste keer. Ik liet haar iedere dag de schoen zetten, maar of er iets in zou zitten was afwachten. Veel te onzeker voor haar. Ik nam haar mee naar de intocht van sinterklaas. Veel te veel prikkels. Ik gaf haar het grote boek van de speelgoedwinkel om een verlanglijstje te maken. Te overweldigend voor haar. Ik werd voortdurend boos op haar als ze schreeuwde, brutaal was of bepaalde cadeaus eiste. Boosheid van mijn kant triggert haar enorm. Ik vertelde haar dat als ze zich zo gedroeg ik sinterklaas zou zeggen dat ze haar lievelingscadeau – schoenen met lichtjes – niet mocht krijgen. Maar ze had haar gedrag helemaal niet onder controle, dus een dergelijke maatregel werkt alleen maar averechts. Toen ik haar de schoenen toch gaf, mocht ze deze vanwege haar gedrag meteen de eerste dag al inleveren. Ik ontketende zo een strijd die onze verbinding niet ten goede kwam. Overigens heeft ze de schoenen ongeveer drie keer gedragen. Misschien wel juist omdat ik er een strijd van had gemaakt, vroeg ik mij later af. Een jaar erna waren ze te klein geworden en heb ik ze weer weggegeven.

Herken je deze situatie? En wat heb je gedaan om het beter te laten worden? Bij ons scheelde het een jaar later alvast een heleboel dat ze inmiddels niet meer in sinterklaas geloofde. Als de spanning echt teveel wordt, kun je overwegen dit ook aan je kind te vertellen. De pakjesmiddag hebben we erin gehouden. De kinderen hoeven op die manier niet tot de avond te wachten en hebben daarna nog veel tijd om met hun cadeaus te spelen. Ik laat mijn kinderen één lievelingscadeau kiezen waarvan ze zeker weten dat ze het zullen krijgen. Boze buien negeer ik zoveel mogelijk. Eisend gedrag wijs ik rustig terecht. En we mijden teveel prikkels. Geen drukke winkels meer. We hoeven niet met alle sinterklaasactiviteiten mee te doen. En vooral niet teveel pakjes. Alleen een paar cadeaus die behalve leuk ook echt nuttig zijn en lang mee kunnen. Gelukkig is het bij ons na die rampzalige eerste pakjesmiddag voortaan altijd goed gegaan. En ook de aanloop naar sinterklaas toe verloopt een stuk relaxter. Nu genieten we allemaal.